7. Groepsleiding: tussen sint en piet? [Hoofdstuk uit een Boek]

 In maart 2007 lanceerde het Steunpunt een `online leerpakket voor professionele hulpverleners`, die in aanraking komen met personen met een verstandelijke beperking en bijkomende gedragsproblemen. Dit pakket is opgebouwd rond twee thema`s; (1) gehechtheid en gehechtheidsproblemen en (2) stemmingsstoornissen.

De ontwikkeling van een veilige gehechtheid staat bij personen met een verstandelijke beperking onder druk. Deze kwetsbaarheid voor een onveilige gehechtheid kan leiden tot verschillende gedrags-, emotionele en relationele problemen zoals aantrekken en afstoten, leegzuigen en tegen elkaar uitspelen van ouders en/of begeleiding, vermijden van (dieper) contact, impulsief en agressief gedrag, machtsstrijd, … Dergelijke problemen belasten de kwaliteit van leven en maken het ouders en hulpverleners moeilijk om ondersteuning te bieden. De artikels die u hier terugvindt, willen met een theoretische situering en/of herkenbare casussen een kader bieden om deze problemen te plaatsen en een houvast om ermee om te gaan.

In het zevende artikel rond gehechtheid en gehechtheidsproblemen beschrijft Luk Steemans de invloed van splitsingsmechanismen op de persoon van de hulpverlener en de teamsamenwerking. Deze mechanismen zijn veel voorkomende verdedigingsmechanismen bij personen met een onveilige gehechtheid.

Deze tekst verscheen in 1992 in het Tijdschrift voor orthopedagogiek, kinderpsychiatrie en klinische kinderpsychologie naar aanleiding van een symposium dat georganiseerd werd door de kinderpsychiatrische afdeling M.O.K. van het AZ Sint-Lucas te Brugge. Beschreven wordt hoe residentieel opgenomen kinderen met ernstige gedragsmoeilijkheden, vanuit onder andere een gebrek aan zelf- en objectconstantie, zichzelf en hun omgeving sterk gesplitst beleven.

Er wordt vooral stilgestaan bij de mogelijke overdrachts- en tegenoverdrachtsprocessen die zich kunnen voordoen in de relatie kind-opvoeder aan de hand van de aspecten afstand en behoeftebevrediging. Via voorbeelden uit de dagelijkse praktijk wordt geïllustreerd hoe deze kinderen voortdurend gepolariseerd aanspraak trachten te maken op de belevingskernen zowel binnen de persoon van de groepsleider op zich, als in de interactie tussen de groepsleiding onderling. Hierbij werd gebruik gemaakt van het beeld van Sinterklaas en Zwarte Piet en wordt aangetoond dat vooral de integratie van deze dynamische elementen in de persoon en in het team van groepsleiding een therapeutisch antwoord kan zijn in de relatie met het gedragsmoeilijke kind.